NEWYDDION EGLWYS CRIST * CHRIST CHURCH NEWS

MAE ESGOB JOANNA WEDI GOFYN I NI WEDDÏO YN GYHOEDDUS AR YN BREIFAT DROS Y
FRENHINES A’I THEULU WRTH I NI ROI DIOLCH AM FYWYD EI FAWRHYDI’R DUG CAEREDIN

Annwyl gyfeillion,
Daeth cylchlythyr trwy’r post yn ddiweddar o Gymdeithas Emynau Cymru gyda rhestr o
ddathliadau 2021. Ymhlith yr enwau cyfarwydd a llai cyfarwydd oedd E Cefni Jones a aned
yn 1871. Fe oedd awdur un o’m hoff emynau Pasg: ‘Pan oedd Iesu dan yr hoelion’. Roedd
Cefni yn weinidog gyda’r Bedyddwyr yng Ngogledd Cymru. Marwodd yn 1972 yn 101 oed, ac
rwy’n cofio rhywun yn ysgrifennu amdano ei fod wedi gweld Cristnogaeth Cymru yn ei
hanterth fel dyn ifanc, ac wedi profi’r trai a’r dirywiad poenus yn ystod ei ddegawdau
diwethaf.

Gadawodd y profiadau hyn eu hôl ar ei emyn enwocaf, emyn sy’n cael ei ganu ar y dôn
‘Coedmor’. Mae’n dechrau gyda siom ac anobaith anwyliaid Iesu ar ôl gweld eu Harglwydd
‘dan yr hoelion yn nyfnderoedd chwerw loes’. Yn yr ail bennill mae’r un iselder ysbryd gan y
gwragedd sy’n mynd at fedd Iesu i dalu’r gymwynas olaf iddo: ‘clywid ing yn sŵn eu camre,
gwelid tristwch y neu gwedd’. Gyda’r drydedd pennill mae sylw Cefni yn troi at gyflwr
Cristnogaeth Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif, gyda’r un teimlad o anobaith: ‘gwelir
myrdd yn cilio ymaith at allorau duwiau gau’.

Ar y golwg cyntaf felly mae gan yr emyn naws hiraethus, trist. Ond ym mhob pennill
trawsnewidir hyn gan ddau air gorfoleddus: ‘cododd Iesu!’ A mewn canlyniad, yn achos ‘ei
rai annwyl wrth y groes,’ ‘Nos eu trallod aeth yn ddydd’. Yn yr un ffordd, gyda’r gwragedd,
‘Ocheneidiau droes yn gân’. A hyd yn oed yn ein cyfnod ni (‘Oes y paganeiddio,’ chwedl y
bard D.H. Culpitt) mae neges yr atgyfodiad yn troi’r siom yn foliant gogoneddus: ‘cododd
Iesu! i wirionedd gorsedd fydd’.

Rwyf ar fin ymddeol ar ôl 41 o flynyddoedd yn y weinidogaeth. ‘Dyn i lenwi bwlch’ oeddwn i.
Cefais fy nerbyn i’r offeiriadaeth yn Esgobaeth Tyddewi ar yr amod o ddysgu’r Gymraeg ar
adeg pan, yng ngeiriau George Noakes ‘Roedd y ffynnon wedi sychu’. Er gwaethaf pob
ymdrech mae’r eglwys wedi dal I ddirywio – ac eto, trwy’r cyfan, rwyf wedi dal yn ffyddlon.
Meddai un o’m hoff ddiwinyddion mai cryfder neges y Groes a’r Atgyfodiad yw ‘even though
you lose, you cannot lose’. Cododd Iesu! Dyna’r gwirionedd mawr sy’n rhoi gobaith i ni i gyd.

22 Ebrill FESTRI EGLWYS CRIST AR ZOOM am 7yh. 27 Ebrill FESTRI’R ARDAL WEINIDOGAETH
LEOL AR ZOOM am 7yh.

Gwasanaeth Cymun Cymraeg yn Eglwys Crist: Dydd Sul 11 Ebrill (Y Pasg Bychan) 11yb
[darlleniadau t.91]. A WNEWCH CHI GYSYLLTU Â MR MALCOLM JONES CYN GYNTED Â
PHOSIBL OS YDYCH AM DDOD I’R GWASANAETH HWN ER MWYN I NI GADW LLE I CHI.
Gwasanaeth Cymraeg nesaf ar Zoom: 11yb Dydd Sul 25 Ebrill [darlleniadau, t.134].
Ceir manylion y gwasanaethau eraill ar y daflen Saesneg. Canon Patrick

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked*